هنگامی که بچه ها مضطرب هستند، اغلب یکی از این سه پاسخ را میدهند: جنگ ، گریز ، انجماد .
این ها در واقع واکنش های فیزیولوژیکی هستند در پاسخ به چیزی که آنها به عنوان چیز دلهره آور و ترسناک درک می کنند. در این شرایط، سیستم عصبی سمپاتیک بدن فعال می شود و باعث ترشح آدرنالین و نورآدرنالین می شود که ضربان قلب، فشار خون و تعداد تنفس را افزایش می دهد. پس از از بین رفتن تهدید، ۲۰تا۶۰ دقیقه طول می کشد تا بدن به سطح طبیعی خود بازگردد.
برخی از کودکان بیش از دیگران اضطراب را تجربه می کنند. حدود 15 تا 20 درصد بچه ها با خلق و خوی مضطرب تری به دنیا می آیند (بخش آمیگدال مغز آنها از همان ابتدا نسبت به محرک های جدید واکنش بیشتری نشان می دهد). بچه های مضطرب ممکن است جیغ بزنند، تکان بخورند، فرار کنند، ساکت باشند، احمقانه رفتار کنند، پنهان شوند، بچسبند، عصبانی شوند یا از یک محیط یا رویداد استرس زا اجتناب کنند.
گاهی اوقات، والدین این اشتباه را مرتکب می شوند که سعی می کنند برای بچه ها استدلال کنند یا آنها را از ترس خود منصرف کنند (بدون توجه به عوامل فیزیولوژیکی حاد درگیر). آنها ممکن است جملاتی مانند "آرام باش"، "گریه نکن" یا "سعی کن شجاع باشی" بگویند. از آنجایی که اضطراب می تواند منجر به رفتارهایی مثل فرار از اتاق یا تخلیه خشم شود، والدین ممکن است کودکان مضطرب را تنبیه کنند.
تحقیقات مغز نشان می دهند که برای بچه ها بسیار دشوار است تا زمانی که از حالت جنگ / گریز / انجماد خارج شوند، با منطق فکر کنند یا رفتار خود را کنترل کنند. در اینجا ۱۰ روش مبتنی بر علم آورده شده است که بااستفاده از آن ها، والدین می توانند به آرامی به کودکان کمک کنند تا آرام شوند، احساس امنیت را دوباره به دست آورند و اضطراب خود را مدیریت کنند:
۱. عصب واگ را تحریک کنید
تحریک عصب واگ کودک شما (که در دو طرف حنجره قرار دارد) می تواند حالت جنگ یا گریز را قطع کند و سیگنالی به مغز او ارسال کند که "او مورد حمله قرار نگرفته است". راه های تحریک عصب واگ عبارتند از: . آدامس جویدن، آواز خواندن ، آهسته نفس کشیدن (با زمان تقریباً مساوی برای دم و بازدم)،خوردن یک تکه شکلات تلخ (که همچنین یک تنظیم کننده پاراسمپاتیک است)، آب غرغره کردن.
۲. نفس کشیدن
وقتی بچه ها مضطرب هستند، تمایل دارند نفس های سریع و سطحی بکشند که مستقیماً از قفسه سینه می آید. نفس های آهسته تر و عمیق تر (از شکم یا دیافراگم) می تواند آنها را آرام کند. این ها را امتحان کنید: بادکنک باد کنید، به آرامی شمع ها را فوت کنید، مسابقه سوت زدن داشته باشید، سه بار دم و سه بار بازدم آهسته، از طریق بینی نفس بکشید و از طریق دهان بازدم داشته باشید.
۳. عبور از خط وسط
عبور از خط وسط، یا حرکت دادن دست ها، پاها و چشم ها در عرض و به سمت دیگر بدن می تواند به تنظیم مجدد مغز کمک کند. تحقیقات نشان میدهد که وقتی دستها یا پاهای خود را در مرکز بدن خود حرکت میدهید، هردو نیمکرههای مغز فعال میشوند و با هم کار میکنند تا بتوانید با منطق و احساسات فکر کنید. این ها را امتحان کنید: پیاده روی های متقاطع یا ضربدری راه رفتن(آن پا مسیر این پا را قطع میکند و بالعکس)، کودک در حالی که زانوی مقابل خود را لمس می کند در جای خود حرکت می کند (بازوی راست زانوی چپ را لمس می کند و بالعکس)، آسیاب های بادی(از کودک خود بخواهید بازوهای خود را صاف به پهلو دراز کند. سپس با حرکت دادن بازوهای خود به سمت وسط بدن و به صورت دایره ای دست هایشان را مثل آسیاب بادی بچرخانند)، با گچ برای فرزندتان یک شکل هشت انگلیسی(8) به پهلو، بزرگ بکشید و از او بخواهید تا روی آن قدم بزند.
۴. کار سنگین
فعالیت های سنگین (هر فعالیتی که به بدن فشار می آورد یا عضلات را می کشد) به عضلات و مفاصل کودک کمک می کند، تمرکز و توجه کودک را افزایش می دهد و کودک را متمرکز می کند. انجام حرکات کششی روی دیوار، حمل کوله پشتی، هل دادن جاروبرقی، بالا رفتن از پله، سوار کردن کتاب روی ماشین یا کشیدن یک واگن، می تواند به کودکان کمک کند تا احساسات خود را آرام کرده و تنظیم کنند. گاهی اوقات، کودکان باید قبل از اینکه بتوانند مسائل را به زبان بیاورند، بدن خود را درگیر کنند
۵. دربارش صحبت کن
دکتر دانیل سیگل پیشنهاد میکند که وقتی بچهها در حالت جنگ یا گریز هستند و احساساتشان بیداد میکند، داستان گفتن در مورد آنچه آنها را ناراحت می کند حالشان را بهتر میکند. سیگل خاطرنشان می کند: "با صحبت کردن، بچه ها از نیمکره چپ مغز خود استفاده می کنند تا تجربه خود را درک کنند و احساس کنند که کنترل بیشتری بر شرایط دارند.
۶. تمرکز محدود
والدین می توانند به بچه ها کمک کنند "به یک چیز نگاه کنند، یک چیز را بشنوند یا در مورد یک چیز فکر کنند" زیرا تحقیقات نشان می دهد که با محدود کردن توجه و تمرکز می توان به آرامش دست یافت. از تصویرسازی/تجسم هدایت شده استفاده کنید و از بچه ها بخواهید (زمانی که مضطرب نیستند) به یک "مکان شاد" یا "نماد شادی" فکر کنند(واقعی یا ساختگی)،بپرسید: ̎ در آنجا چه می بینید؟ چه می شنوید؟ چه بویی می دهد؟ بدن شما چه احساسی دارد؟ "وقتی بچه ها مضطرب هستند، از آنها بخواهید مکان شاد خود را تصور کنند. کودکان همچنین میتوانند تمرکز خود را با رنگ آمیزی تقویت کنند.
۷. پلن شرایط اضطرابی داشته باشید
ساختن یک برنامه یا طرح اضطراب من (MAP) می تواند به فرزند شما کمک کند تا یاد بگیرد که چگونه اضطراب را تحمل کند؛ نه اینکه از بین ببرد. مثلا کودکی که وقتی مادرش برای کار خارج از شهر بود از رعد و برق میترسید. کودک با مادر نقشه کشید تا هر وقت صدای رعد و برق را شنید، به مادرش پیامک بدهد و گردنبند با مهره های پلاستیکی اش را با کمک پرستار به گوشه تختش ببندد. او آنها را " مهره های تندر " خود نامید. کودک دیگری که با یک تیم جدید بیسبال شروع به کار کرده بود، برنامه ریزی کرد که اگر مضطرب شد، آدامس بجود و با راه رفتن به سمت حمام و بازگشت استراحت کند.
۸. از طنز استفاده کنید
تحقیقات نشان می دهد که قرار گرفتن در معرض شوخ طبعی می تواند به طور قابل توجهی اضطراب را کاهش دهد. شوخ طبعی می تواند حواس را پرت کند، ماهیچه ها را شل کند، قلب را دوباره تنظیم کند و اندورفین را آزاد کند که با استرس مبارزه می کند. سعی کنید با کودکتان یک بازی مسخره بازی کنید، کارتون های بامزه را با هم تماشا کنید، با هم یک کتاب خنده دار بخوانید، یا جوک هایی بگویید.
۹. از یک مراسم استفاده کنید
تحقیقات نشان می دهد که مناسک به عنوان "لنگرهای ثبات" عمل می کند که به بچه ها کمک می کند تا استرس را از بین ببرند. یک مراسم برای قبل / بعد / در طول یک موقعیت اضطراب آور در نظر بگیرید: یکی از والدین مجموعهای از کتابهای کمیک سوپرمن را برای فرزندش نگه میداشت تا در مطب دکتر بخواند. پرستاری در کلینیک خونگیری از کودکان خواست تا قبل از ملاقات، یک پیراهن و کلاه احمقانه برای پوشاندن یک گوریل پر شده از پشم شیشه بزرگ انتخاب کنند. پرستار دیگری از آنها خواست که جوکی را از یک شیشه نوارهای کاغذی انتخاب کنند تا وقتی وارد شدند به او بگویند. تشریفات به کودکان کمک می کند تا بر موقعیت های سخت احساس کنترل کنند.
١٠. بازخورد بگیرید
اگر بچه ها مضطرب هستند اما به هر حال در انجام یک فعالیت موفق می شوند، کمک به آنها در تفکر می تواند انعطاف پذیری و قدرت را برای دفعه بعد ایجاد کند. • در مقیاس ١ تا ١٠ چقدر سخت بود؟ • سخت تر یا آسان تر از فلان فعالیت سخت دیگر بود؟ • چه چیزی بهت کمک کرد موفق بشی؟ یا: • در نهایت از چه چیزی در این فعالیت لذت بردید؟ • خود را تصور کنید که از سوراخی در به خود نگاه می کنید وقتی استرس داشتید، به چه چیزی در مورد خود توجه می کنید؟در آن لحظه چه پیامی به خود می دهید؟
منبع:Erin leyba lcsw.(2019).10 better ways to help an anxious child calm down.psychology today
ترجمه: #حنانه_مفیدیان_روانشناس